Log in here

Meer Taalplezier


Aan de slag met taalplezier

Het thema Meer Taalplezier biedt scholen verschillende voorbeeldactiviteiten, materialen en tips om zelf aan de slag te gaan met taalplezier, laaggeletterdheid en ouderbetrokkenheid. Veel activiteiten kunnen tijdens het gewone lesprogramma plaatsvinden. De school kan zelf bepalen hoeveel tijd zij wil besteden aan het thema. Ook is het mogelijk om met de gegeven activiteiten en materialen zelf een project samen te stellen.

Wereld-leren biedt op deze website:

  • Een inleiding op de thema’s laaggeletterdheid, ouderbetrokkenheid en taalplezier
  • Een voorbeeldproject voor het project Meer Taalplezier (met activiteiten voor leerkrachten, kinderen en ouders; onder meer een teamworkshop ‘Herkennen van laaggeletterde ouders’, tips voor meer taalplezier thuis en op school en een taalkrant in de klas)
  • Activiteiten voor kinderen (onder meer een taalkrant maken in de klas, bezoek van een laaggeletterde taalambassadeur, creatieve taalworkshops)
  • Activiteiten voor leerkrachten (workshops ‘Herkennen van laaggeletterde ouders’ en ‘Taalplezier’, tips voor meer taalplezier in de klas, tips voor het versterken van ouderbetrokkenheid bij taalontwikkeling van kinderen)
  • Activiteiten voor ouders (workshop ‘Taalplezier thuis’, tips voor taalactiviteiten thuis, ouderactiviteit taalplezier)
  • Diverse materialen ten behoeve van de uitvoering van activiteiten
  • Links naar aanbieders van materialen, activiteiten en workshops om het programma aan te vullen of uit te breiden
  • Meer lezen over taalplezier, laaggeletterdheid en ouderbetrokkenheid bij taalontwikkeling.

Laaggeletterdheid, ouderbetrokkenheid en taalplezier

Taalplezier en ouderbetrokkenheid

Een grote groep kinderen kampt met leesachterstanden. Eén op de vier leerlingen verlaat de basisschool met een leesachterstand van twee jaar. Deze leerlingen lopen tegen grote problemen aan. Zij kunnen bijvoorbeeld vaak hun schoolboeken niet lezen in het vervolgonderwijs en zo groeit hun achterstand. Extra aandacht voor lezen in het basisonderwijs is dus essentieel. Als kinderen al op jonge leeftijd gestimuleerd worden in spreken, lezen en schrijven, kunnen achterstanden op latere leeftijd voorkomen worden. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat als kinderen buiten school per dag minimaal 15 minuten lezen, zij hun woordenschat aanzienlijk uitbreiden. Ook weten we dat betere lezers betere leerders worden. De uitdaging is kinderen plezier met lezen te laten beleven.

Ouderbetrokkenheid werkt

Kinderen leren taal sneller en beter als zij gemotiveerd zijn en er plezier aan beleven. Daarnaast is het doel van Meer Taalplezier om met ouders samen te werken aan de taalontwikkeling van de kinderen in de klas. Ook met ouders die zelf moeite hebben met lezen en schrijven. De basis van Meer Taalplezier ligt – naast het stimuleren van taalplezier – in het herkennen en benutten van alledaagse situaties om kinderen en ouders bewust te maken van het belang van taal en hen te stimuleren actief met taal bezig te zijn. Ouders kunnen meedoen aan verschillende activiteiten en worden zich bewust van hun eigen rol bij de taalontwikkeling van hun kinderen. Ouders kunnen gesteund worden, bijvoorbeeld met een workshop over hoe zij hun kinderen kunnen begeleiden. De leerkrachten, de kinderen én de ouders worden zich in Meer Taalplezier nog meer bewust van het belang van taal ‘voor later’. Niet door huiswerk en extra lessen, maar door speelse activiteiten, waarbij gewerkt wordt aan meer taalplezier. Want taalplezier staat centraal in alle activiteiten van Meer Taalplezier, zowel die voor leerkrachten, voor leerlingen als voor de ouders.

Laaggeletterde ouders

Ouderbetrokkenheid is van grote invloed op de schoolprestaties van kinderen en is onmisbaar in het onderwijs, blijkt uit recent onderzoek. De leerkracht kan het niet alleen. Een taalrijke thuisomgeving is van groot belang voor de taalontwikkeling. Dit is een omgeving waarin boeken en kranten voor handen zijn, waar gelezen en geschreven wordt en waar talige spelletjes gespeeld worden. Maar als ouders zelf veel moeite hebben met taal en/of laaggeletterd zijn, dan heeft dat juist een negatieve invloed op de cognitieve ontwikkeling van kinderen. Er wordt door hen niet of weinig (voor)gelezen, ze voeren weinig interactieve gesprekken, ze spelen geen talige spelletjes en ze stimuleren minder tot lezen. Dit zijn juist activiteiten die belangrijk zijn voor een gezonde taalontwikkeling. Door deze ouders te herkennen en hen te motiveren hun eigen taalontwikkeling te verbeteren en hen te stimuleren een taalrijke omgeving aan hun kinderen te bieden, help je indirect de kinderen.
Lees hier meer over laaggeletterdheid en het herkennen van laaggeletterde ouders.

Het aanbod van Meer Taalplezier

Het aanbod van Meer Taalplezier bestaat uit de volgende onderdelen:

Voorbeeldproject

Stichting Wereld-leren heeft op ruim 34 basisscholen in Rotterdam het project Meer Taalplezier uitgevoerd. Op basis van deze ervaringen is het onderstaand voorbeeldproject samengesteld. Het project kent de volgende onderdelen: voorbereiden, reflecteren, inspireren, participeren en evalueren. Per onderdeel kunnen de volgende activiteiten worden uitgevoerd:

Voorbereiding: Teamactiviteit bewustwording/herkennen laaggeletterdheid en ervaren taalplezier
Reflectie in de klas: Bezoek van een taalambassadeur
Inspiratie: Theatervoorstelling Joris Spel(d)t,  Creatieve workshops Taalplezier, Taalspelletjes in de klas
Participatie: Uitvoering groepsproject Taalkrant
Optioneel: Ouders betrekken (bij het klassenbezoek, de theatervoorstelling of bij het maken van de Taalkrant)
Evaluatie: Groepsgesprek in de klas over leerpunten project

Activiteiten voor kinderen
Activiteiten voor leerkrachten
  • Zelf taalspellen maken voor in de klas (zie bij materialen)
  • Teamgesprek over laaggeletterdheid (zie presentatie bij materialen)
  • Workshop Herkennen (en betrekken van) laaggeletterde ouders en ervaren taalplezier (via info@wereld-leren.nl)
Activiteiten voor ouders
  • Workshop Taalplezier Thuis (zie handleiding voor zelfstandige uitvoering door leerkracht of ouderconsulent, workshop kan ook worden in gekocht via info@wereld-leren.nl)
  • Deelname aan klassenbezoek taalambassadeur (zie activiteiten voor kinderen)
  • Taalcursus voor laaggeletterde ouders (via www.lezenenschrijven.nl)
  • Ouderactiviteiten Anekdote schrijven of Elfje schrijven (zie materialen voor zelfstandige uitvoering door leerkracht of ouderconsulent)

Materialen

De onderstaande materialen zijn voor scholen die met Meer Taalplezier aan de slag willen, kosteloos beschikbaar. Voor toegang tot de materialen is een gebruikersnaam en wachtwoord nodig. Heeft u belangstelling voor de materialen of heeft u vragen? Stuur ons een bericht via info@wereld-leren.nl.

  • Achtergrondinformatie herkennen van laaggeletterde ouders (‘spiekbrief voor leerkrachten’)
  • PPT presentatie teamgesprek laaggeletterdheid (voor leerkrachten)
  • Handleiding groepsproject Taalkrant (voor kinderen in de bovenbouw)
  • Lesmateriaal bij groepsproject Taalkrant
  • Activiteit filosoferen over taal (voor kinderen in de bovenbouw)
  • Activiteit filosoferen met prentenboeken (voor kinderen in de onderbouw)
  • Activiteit gedichten schrijven (voor kinderen in de bovenbouw)
  • Activiteit rap schrijven (voor kinderen in de bovenbouw)
  • Activiteit taalspellen maken (voor kinderen in onder- en bovenbouw)
  • 25 taalspelletjes voor in de klas (inspiratie voor leerkrachten)
  • 15 tips voor meer taalplezier thuis (voor ouders)
  • Taalkrant werkblad anekdote schrijven (voor ouders)
  • Taalkrant werkblad elfje schrijven (voor ouders)

Links naar aanbieders van materialen, activiteiten en workshops

www.lezenenschrijven.nl
www.taalvoorhetleven.nl
Stichting Schrijvers School Samenleving
www.zangexpress.nl
www.ateliervandeverbeelding.nl
www.filosoferenopschool.nl
www.anneliesgoedhart.com
www.musicmatters.nu

Meer lezen

Fouarge, D., W. Houtkoop en R. van der Velden (2011). Laaggeletterdheid in Nederland. Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA). Maastricht University School of Business and Economics.

Houtkoop, W. (1999). Basisvaardigheden in Nederland. De ´geletterdheid´ van de Nederlander: economische, sociale en educatieve aspecten van de taal- en rekenvaardigheden van de Nederlandse beroepsbevolking. Max Goote Kenniscentrum voor Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie, Amsterdam, 1999.

Inspectie van het Onderwijs, 2009, De staat van het onderwijs. Onderwijsverslag 2007/2008. Den Haag: Inspectie van het Onderwijs.

Lusse, M. (2012). Literatuurverkenning Children’s Zone. Thema Ouderbetrokkenheid. Hogeschool Rotterdam.

Pluijm, M. van der (2013). Vooronderzoek Thuis In Taal. Hogeschool Rotterdam.

Schooten, E. van (2011). Het stimuleren van taalvaardigheid. In: Gelderen, A. van & Schooten, E. van (2011). Taalonderwijs. Een kwestie van ontkavelen. Openbare Les. Rotterdam University Press, Rotterdam.

Smit, F., Wester, M. & Van Kuik, J. (2012). Beter Presteren. School en ouders samen. ITS Radboud Universiteit Nijmegen.

Urbanus, M. (2001). Voorlezen en zingen met kinderen. Amsterdam: TNS NIPO.

Verhallen, M. & Walst, R (2011). Taalontwikkeling op school. Handboek voor interactief taalonderwijs. Uitgeverij Coutinho.

Vernooy, K. (2008) Presentatie Effectief omgaan met woordenschat. Hengelo: Hogeschool Edith Stein.

Vooronderzoek Laaggeletterdheid in Regio Rotterdam. Cinop, 2006.